برای مبارزه علیه خشونت های جنسی، نی حمایت کنندۀ رسانه های آزاد افغانستان از تمامی سازمانهای رسانه ای در افغانستان و رسانه های بین المللی میخواهد تا استفادۀ کلمه های “قتل های ناموسی” و “رسوم زیانبار سنتی” درگزارش ها و مطالب خویش خود داری نمایند.
یکی از شیوه های قوی که مردم را تحت تاثیر قرار میدهد استفاده از گزینۀ زبان می باشد. رسانه های جمعی در این فرایند در ساختن و ایجاد واژه ها کمک نموده و نحوه استفاده از زبان را تحت تأثیر قرار داده و دانش متعارف ایجاد می کنند.
عبدالمجیب خلوتگر، رئیس اجرائیوی دفتر نی، حمایت کنندۀ رسانه های آزاد افغانستان می گوید: “خبرنگاران باید از اثر اصطلاحاتی را که در گزارش ها و مطالب خبرنگاری شان استفاده می نمایند و بالای جامعه چگونه تاثیرات دارند آگاه باشند. این یکی از مسولیت های خبرنگاری میباشد.”
کشتن یک شخص بنابر هر دلیلی که باشد قتل است. افزودن کلمۀ “ناموس” به “قتل” سبب توصیف جرم شده و آسیب آنرا کاهش میدهد.
حلیمه کاظم، مشاور پروژۀ آموزش خبرنگاران برای بهبود گزارشدهی از خشونت ها بر مبنای تمایلات جنسی و جنسیتیدر این مورد می گوید: “زمانی که خبرنگاران کلمۀ “قتل های ناموسی” را در گزارش ها و دیگر مطالب خبرنگاری خویش بکار میبرند، آنان عقاید بعضی خوانندگان و اعضای جامعه را که قتل را به حیث یک اصل قابل قبول فرهنگی میپندارند، قویترسازند. برای خوانندگانی که با اصطلاح “قتل های ناموسی” آشنایی ندارند، این اصطلاح برای آنها مفهوم برعکس جرم را رسانده، مرتکب را برأت داده و ملامتی را به فرد قربانی شده راجع میسازد.”
از استفادۀ اصطلاح “رسوم زیانبار سنتی” نیز باید جلوگیری گردد. این رسوم شامل بدل، بد، ازدواج در سن کودکی، و دیگر رسوم زیانبار (که بسیاری آنها از نگاه قانون افغانستان غیرمجاز اند) می باشد. نی از تمامی خبرنگاران، نویسندگان، و محققان میخواهد تا اینگونه اعمال را بنام اعمال غیرقانونی ویا جرم یاد نمایند. کاظم در ادامی می گوید: “نام دادن اینگونه جرایم به اعضای محافظه کار جامعۀ افغانی قوت داده و با آنها کمک میکند تا اینگونه اعمال را زیر نام فرهنگ و مذهب ادامه دهند. در نتیجه کار فعالان حقوق بشر، خبرنگاران، و دیگر اعضای جامعه برای دفاع از حقوق اشخاص قربانی شده مشکل تر میگردد.”
زمانیکه این اصطلاحات در رسانه های افغانی و بین المللی تکرار گردیده و توسط سازمان های غیرانتفاعی گزارش داده شود، پیام خطرناک آن، در حقیقت این است که بخش ناخود آگاه شخص مخاطب را آسیب رسانده و تصویرهای در ضمیر ناخود آگاه آن شکل می دهد.
خلوتگر در ادامه می گوید: “زمانیکه این اصطلاحات از زبان انگلیسی به زبان های دری و یا پشتو ترجمه می شود، تاثیرات آنها زیادتر می شود، زیرا در این مورد تجربه گواه بر آن است که اکثراً ترجمه ها نادرست بوده و یا مفهوم اصطلاح در ترجمه از بین رفته است.”
بدون شک، بلند بردن سطح آگاهی خبرنگاران در مورد اینکه چرا جرایم واقع می گردند، بخصوص اگر این کار سبب تشویق مردم برای کمک خواستن گردد، یک کار خوب است. اما بلند بردن آگاهی در مورد اینکه این واقعات جرایم است نه اصول قبول شدۀ فرهنگی، نیز مهم است.
صدیق الله توحیدی، مسؤل دیده بان رسانه ها در دفتر نی می گوید:” نباید جرایم را زیر عنوان فرهنگ و سنت آورد. شکی نیست شماری از جرایم در سنن قبیلوی کشور بوده است که اگر بنام جرم خوانده شود، قدم بزرگ در زمینه اصلاح جامعه برداشته خواهد شد. اصطلاحات از قبیل سیاه سر (خانم)، شنگری (خود دختر به رضایت خود با کسی عروسی می کند، که الزاماً بد نیست) یا تبلیغ اصول و روایات قبیلوی یا قومی که اکثراً مغایر قوانین کشور و یا هم رعایت الزامی سنن و عنعنات که مغایر قوانین است، باید طوری وانمود گردد که کمک به ارایه جرایم ننموده و یاهم کار پسندیده، نا پسند جلوه ننماید.
برای معلومات بیشتر لطفاً تماس بیگیرید:
عبدالمجیب خلوتگر
ریس اجرائیویی دفتر نی، حمایت کنندۀ رسانه های آزاد افغانستان
mujeeb@nai.org.af
۰۷۷۴۴۰۹۹۲۳

حلیمه کاظم
مشاور رسانۀ و محقق حقوق بشر
Halima_kazem@yahoo.com