درصدی خشونت در برابر خبرنگاران افغانستان در سال۲۰۱۴نسبت به سال۲۰۱۳میلادی:

در سال۲۰۱۴ میلادی ۱۲۵ مورد خشونت در برابر خبرنگاران به ثبت رسیده است، در حالیکه در سال گذشته۷۶مورد خشونت در دفتر دیده بان رسانه ها ثبت شده بود که در مجموع افزایش۶۴درصدی خشونت در برابر خبرنگاران را نشان می دهد.

درصدی افزایش خشونت ها در برابر خبرنگاران افغانستان نسبت به سال گذشته به صورت فشرده در ذیل درج شده است.

قتل:۸مورد(٪ ۱۶۶)

زخمی: ۹ مورد (٪ ۲۸)

بازداشت: ۲۰ مورد ( ٪ ۲۳۳)

لت و کوب: ۳۸ مورد (٪۱۱)

تهدید و توهین: ۵۰ مورد (٪ ۹۲)

درسال ۲۱۴ میلادی در افغانستان، ۸ تن از خبرنگاران به  قتل رسیده اند .بیشتر این خبرنگاران در اثر حملات هراس اگنانۀ طالبان جان های شان را از دست داده اند.نور احمد نوری، تهیه کننده در رادیو بُست در ولایت هلمند که قبلاً با روزنامۀ نیویارک تایمز نیز همکاری داشته است شب هنگام در تاریخ ۴ دلو۱۳۹۲ جسد وی در حالیکه دست هایش از عقب بسته و در یک بوری جابجاشده بود از منطقۀ شورمان کارته لگان واقع در مرکز شهر لشکر گاه توسط پولیس کشف گردید

طب عدلی گفته است که این خبرنگار  پیش از کشته شدن مورد شکنجه و لت و کوب قرار گرفته است و آثار دو ضربه کارد بر سرش مشهود بوده است.

و همچنان قربانی دیگر احمد شاهد نعیمی، خبرنگار ۲۰ ساله، است. او  زمانی که می خواست به سوی دفتر کارش به رادیو نوا و تلویزیون سبا برود، در حملۀ انتحاری که در مربوطات کارتۀ نو شهر کابل در تاریخ ۶دلو ۱۳۹۲ انجام شد، با شماری دیگر از شهریان کابل به شهادت رسید.

سومین قربانی؛ خبرنگار انگلیسی الاصل سویدنی بود که در تاریخ ۲۰ حوت ۱۳۹۲/ ۱۱ مارچ ۲۰۱۴ در وزیر اکبر خان کابل مورد حملۀ افراد ناشناس قرارگرفت و حین انتقال به شفاخانه جان سپرد.

نیلز هارنر خبرنگار یکی از رادیوهای سویدنی بود و ۵۱ سال سن داشت. و تازه دو روز پیش از این که به قتل برسد وارد افغاسنتان شده بود. او در وزیر اکبر خان که از مناطق به شدت امن در شهر کابل به حساب می آید و بیشتر سفارتخانه‌های کشورهای خارجی و دفاتر نهاد‌های بین‌المللی در آن موقعیت دارد آماج قرار گرفته و به قتل رسید.

قربانی چهارمسردار احمد، خبرنگار آژانس خبری فرانسه با خانم و دو کودک اش می باشد که در اثر شلیک گلولۀ تروریستان مسلح در شب نوروز در هوتل کابل سرینا به شهادت رسیده و یک کودک یک سالۀ دیگرش شدیداً زخم برداشت.

آخرین لحظات سال ۱۳۹۲ خورشیدی، شب هنگام گروه از تروریستان وارد هوتل کابل سرینا شده و با شلیک گلوله جان ۹ تن را به شمول زنان و کودکان گرفتند.

خانم انیا نیدریینگهاس که با خبرگزاری اسوشییتد کار می کرد پنجمین خبرنگاریست که در افغانستان به قتل رسیده و یکی از دو خبرنگار کشته شدۀ خارجی در افغانستان می باشد. او در تاریخ ۴ اپریل ۲۰۱۴ در ولایت خوست توسط یک افسر پولیس به قتل رسید، این خبرنگار بخاطر تهیه گزارش از چگونگی انتقال مواد انتخاباتی به ولایت خوست سفر کرده بود.، یکی از همکاران این خبرنگار که او نیز خانم بود، در این تیر اندازی زخمی شد. افسر پولیس که به وی شلیک کرده بود بازداشت و به کابل انتقال داده شده است.

ششمین خبرنگاری که در افغانستان به قتل رسید؛ خالد آگاه یعقوبی نام دارد. او که مجری برنامه های تفریحی در رادیوی محلی لحظه ( از رادیو های محلی در شهر مزار شریف) بود در تاریخ ۲۱ سرطان توسط افراد مسلح ناشناس در خانه اش واقع در شهر مزار شریف به ضرب گلوله به قتل رسید.

پلوشه توخی، سابق خبرنگار در “رادیو بیان” هفتمین خبرنگار است که در راه آزادی بیان در افغانستان جانش را فدا کرد. او در تاریخ ۲۵ سنبله در خانه اش در شهر مزار شریف توسط فرد ناشناس به طور مرموز کشته شد.

خانم پلوشه مدت ۵ سال در رادیو بیان شمال به صفت خبرنگار وظیفه انجام داده و دو سال پیش جهت تحصیلات عالی دورۀ ماستری به کشور تایلند رفته بود. او چندی پیش به وطن برگشته بود که روز گذشته فرد ناشناس وارد خانۀ او شده و وی را با ضربۀ چاقو زخمی نمود که بعداً در یکی از بیمارستان های شهر مزار شریف درگذشت.

هشتمین خبرنگار که جانش را از دست داد زبیر حاتمی نام دارد. او در تاریخ ۲۰ قوس، در یک حملۀ هراس افگنانۀ طالبان که در در لیسۀ استقلال شهر کابل انجام صورت گرفت، زخمی و سپس در یکی از شفاخانه های کابل درگذشت. در تالار لیسۀ استقلال شهر کابل نمایش تیاتر بخاطر محکوم نمودن حملات انتحاری براه انداخته شده بود، شماری زیادی از فرهنگیان، هنرمندان، خبرنگاران و شهروندان عادی کشور شرکت ورزیده بودند که در این حمله زخمی شدند.

زبیر، فلمبردار تلویزیون میترا که بخاطر پوشش خبری این تیاتر به تالار لیسه استقلال رفته بود با دو همکار دیگرش در این حملۀ هراس افگنانه زخم برداشتند، همکاران زبیر کمتر آسیب دیده بودند، اما زبیر که به شدت آسیب دیده بود مدت ۱۰ روز را در شفاخانه به حالت کما به سر بُرد، تا این که در ۲۹ قوس دار فانی را وداع گفته به حق پیوست.

خشونت های از قبیل ضرب وشتم، بازداشت های مؤقت، تهدید و توهین خبرنگاران نیز کماکان ادامه داشته درسال ۲۰۱۴ میلادی این گونه خشونت ها به ۱۲۵ مورد رسید. متهمان به  اعمال  خشونت و تهدید خبرنگاران از طالبان تا مؤظفان دولتی، شهروندان عادی و مسؤلان سکتور خصوصی می باشند، در برخی از موارد مسوولان و محافظین شفاخانه های خصوصی نیز به لت و کوب خبرنگاران پرداخته اند.

در سال ۲۰۱۴ به دلیل برگزاری دو دور انتخابات ریاست جمهوری و انتقال مسؤلیت های امنیتی به حکومت افغانستان، خبرنگاران و کارمندان رسانه یی با مشکلات بیشتر امنیتی مواجه شدند، در مواردی زیادی خبرنگاران مورد خشونت و حتی لت و کوب کارمندان کمیسیون مستقل انتخابات، هواداران نامزدان ریاست جمهوری، و نامزدان شوراهای ولایتی قرار گرفته اند، مواردی هم دیده می شود که محافظان امنیتی برخی از مراکز رای دهی به دلیل تهیه گزارش و گرفتن تصویر خبرنگاران را لت و کوب و شکنجه کرده اند.

از جانب دیگر تأثیر گذاری رسانه ها در زمینۀ اصلاحات رقم درشتی نداشته و بیشتر از دو الی سه در صد را احتوا می کند، اما نشر گزارش های تحقیقی و انتقادی درزمینۀ فساد اداری  درد سرهای زیادی را برای رسانه ها وخبرنگاران به وجود آورد. ارجاع شکایات اربابان قدرت به داد ستانی (سارنوالی) وداد گاه ها مشکل عمدۀ  خبرنگاران ورسانه ها درسال ۲۰۱۴ میلادی بود. کمسیون غیر قانونی بررسی تخطی های رسانه یی وزارت اطلاعات وفرهنگ نیز دراین زمینه به عنوان نهاد کمک کننده به مقامات دولتی و زورمندعمل کرد.

تصویب و توشیح شدن قانون دسترسی به اطلاعات از دست آورد های جامعۀ خبرنگاری در افغانستان بوده است، قانون دسترسی به اطلاعات که پس از چهار سال مبارزۀ پی گیر خبرنگاران و نهاد های حامی خبرنگاری در افغانستان به تصویب شورای ملی و توشیح رئیس جمهور رسید. این قانون می تواند بخش اعظم از مشکلات و چالش های خبرنگاران را مرفوع نماید. یکی از عوامل که خبرنگاران و کارمندان رسانه یی در افغانستان با گذشت هر روز به مشکل و چالش مواجه می شدند نبود قانون دسترسی به اطلاعات بود. این قانون می تواند در زمینۀ دسترسی به اطلاعات خبرنگاران و در مجموع تمام شهروندان کشور را یاری رساند.

هر چند در سال ۲۰۱۴ خبرنگاران همانند سالهای گذشته به مشکل عدم درسترسی به اطلاعات مواجه بودند و از این ناحیه رنج می بردند، اما امیدواری های وجود دارد که با تصویب و توشیح این قانون پس از این بخش اعظم مشکلات خبرنگاران مرفوع خواهد شد.

مشکلات وچالش های درون سازمانی هم در سال ۲۰۱۴ به مانند سال های گذشته به شدت ادمه داشت. خبرنگاران برخی از رسانه های خصوصی از قرارداد های که آن را غیر قانونی می دانند و ظالمانه می خوانند انتقاد داشتند.خبرنگاران انتقاد می کنند که مالکان رسانه های خصوصی عمدتا در برابر خبرنگاران مانند کارفرمای مطلق عمل کرده و هرگاه می خواستند خبرنگاران وکارمندان رسانه یی را برکنار می نمودند. در این زمنیه وزارت اطلاعات وفرهنگ هیچ اقدام قانون انجام نداد. شماری ازخبرنگاران بدون در نظرداشت حقوق شان برکنار شدند وهم چنان برخی از رسانه ها علیه خبرنگارانی که کار شان را ترک نموده بودند  شکایت نموده و قرارداد های غیر قانونی خویش را سند قرار دادند. مقررۀ اشتغال تاهنوزهم به تصویب نرسیده وخبرنگاران در افغانستان جز حقوق ماهوار از همه امتیازات دیگر محروم اند.

اعمال نفوذ صاحبان رسانه ها کار معیاری را در برخی از رسانه ها به شدت آسیب رسانید و همچنان استفادۀ ابزاری از رسانه ها به خاطر امیال خاص سیاسی- قومی هم بشدت ادامه داشت وازاین ناحیه برخی از مشکلات وتنازعات قومی رابه بوجود آورد. مداخلۀ برخی از نهاد های دولتی برای خط و نشان کشیدن برای رسانه ها نیز نگرانی هایی به وجود آورد و وزارت اطلاعات وفرهنگ  با سهل انگاری با این موارد برخورد نمود.

همچننان  در سال ۲۰۱۴ میلادی ۴ تلویزیون ،۷ روزنامه ،۱۵ هفته نامه ، ۲ ماهنامه ، ۱ گاه نامه ، ۲ نشریه و ۵ مجله در افغانستان به فعالیت آغاز کرد که مجموع رسانه ها در حال حاضردر کشور ۱۰۰ تلویزیون به شمول تلویزیون های دولتی در مرکز وولایات ، ۱۷۵ رادیوی خصوصی که به شمول رادیوهای دولتی  تا ۲۰۰ دستگاه می رسید، و ۲۵۰ رسانه چاپی ۱۲ خبرگزاری فعالیت دارند. این رقم نشان دهندۀ رشد وتوسعه رسانه یی بوده و افغانستان تاهنوز هم در سکتور رسانه یی درحال توسعه می باشد.

اما با این وجود شماری از رسانه های چاپی و رادیو ها به دلیل مشکلات مالی از نشرات باز مانده اند، رسانه های چاپی به دلیل این که اعلانات بازرگانی و تجاری کمتر بدست می آورند از این لحاظ در خود کفایی شدن رسانه های چاپی هنوز مشکلات وجود دارد که باید حکومت افغانستان بخاطر بقای رسانه های افغانستان به ویژه رسانه های چاپی راهکار مناسب را در پیش گیرد.

پیشنهادات نی:

از رئیس جمهور و رئیس اجرایی دولت وحدت ملی افغانستان می خواهیم تا همانگونه که پیش از رسیدن به قدرت به رسانه ها و نهاد های حامی خبرنگاران تعهد نامۀ کتبی بخاطر حمایت بی دریغ شان از رسانه ها و آزادی بیان داده بودند، وفادار مانده از آزادی بیان و رسانه ها در افغانستان همانگونه که در قانون آمده است حمایت و پشتیبانی نماید.

مراجع ذیربط باید پرونده های مسکوت گذاشته شدۀ قتل خبرنگاران را که در سیزده سال گذشته بدون پیگیری بوده است؛ دوباره وارد میکانزم قانونی وطی مراحل سازد تا عاملان قتل خبرنگاران به کیفر اعمالشان برسند.

ازحکومت وحدت ملی افغانستان می خواهیم تا بخاطر تامین عدالت و تحکیم قانون و همچنان حل مشکلات درون سازمانی خبرنگاران مقررۀ طرز تأسیس و فعالییت رسانه های آزاد را هر چه زود تر تصویب و اجرایی نماید.

نهادی های امنیتی نیز باید متعهد بر حفظ مصؤنیت خبرنگاران شده افزون براینکه منسوبان پولیس وامنتی خود مرتکب خشونت در برابر خبرنگاران نشوند؛ باید جلو اعمال خشونت از سوی مردم عادی و از سوی سایر نهاد های دولتی دربرابر خبرنگاران را بگیرند.

خبرنگاران بخاطر مبارزه با فساد اداری به تهیه و نشر گزارش های تحقیقی می پردازند، حکومت افغانستان مکلف است تا خبرنگاران را در تهیه گزارش های تحقیقی حمایت نموده و پس از نشر گزارش های تحقیقی که جان خبرنگاران به خطر مواجه می شود مکلف است در حفظ جان خبرنگاران راهکار مناسب را در پیش گیرد. دولت افغانستان همچنان مکلف است تا گزارش های تحقیقی رسانه ها و خبرنگاران را جدی گرفته و در صورت افشاء شدن چهره های فاسد و قانون شکن متهمین را به نهاد های عدلی و قضایی معرفی نماید.

ما از صاحبان رسانه ها در افغانستان می خواهیم تا بخاطر بلند بردن انگیزۀ کار معیاری و تشویق خبرنگاران، حقوق و امتیازات و همچنان قرارداد های شان را مطابق با قوانین کشور تنظیم نموده و از مداخله در امور نشراتی رسانه ها خودداری نمایند، زیرا کار خبرنگاری نیاز به استقلال کامل کاری دارد.

برای معلومات بیشتر به پیوند های ذیل مراجعه نمائید:

سال ۲۰۱۴ خونین ترین سال برای خبرنگاران افغانستان

خشونت علیه خبرنگاران در افغانستان ۱

خشونت علیه خبرنگاران در افغانستان ۲

خشونت علیه خبرنگاران در افغانستان ۳