تمام خبرنگاران و دست اندرکاران رسانه ها مکلف استند که بلند ترین معیار حرفه یی بودن را در جریان وظایف شان، رعایت کنند. در کنار رعایت قوانین نافذ در کشور، خبرنگاران و مدیران و دست اندر کاران رسانه ها برای حفظ معیار های حرفه یی نیاز به خودمقرارتی کردن دارند که به آن تعهد دوام دار داشته باشند.
ضروری است تا به موازینی که خود مقرارتی شدن را تضمین می کند،نه تنها در چوکات یک طرح مکتوب؛ بلکه از نظر معنوی ، احترام گذاشته شود. اصول خود مقرارتی شدن، نباید به اندازه ای دست و پا گیر باشد که زمینۀ مداخلۀ دیگران در کار رسانه ها را مساعد ساخته و حقوق فردی خبرنگاران و دست اندرکاران رسانه ها را صدمه برساند و نه هم آنقدر باز گذاشته شود که منتج به انارشی رسانه یی گردد.

موازین اخلاقی ژورنالیزم عمدتاًبه دو دسته تقسیم می شود:

۱- مواین اخلاقی خبرنگاران
۲- موازین اخلاقی مدیران رسانه ها

۱- موازین اخلاقی خبرنگاران:

یک خبرنگار:

– همیشه بر سر اصولی؛ چون آزادی بیان، آزادی رسانه ها و حق دسترسی به معلومات می ایستد و از آن دفاع می کند.
– در فرایند کار حرفه یی خود از اعمال تبعیض مبتنی برنژاد، مذهب، رنگ،سن،جنسیت،معلولیت، قومیت، زبان و تفاوت فرهنگی می پرهیزد.
– در کار حرفه یی خود دقت به خرچ می دهد و از تحریف، بد نام سازی، اتهامات بی اساس،تهدید، افترا، شایعه پراگنی و مخفی نگهداشتن حقایق به صورت عمدی جلوگیری می کند.
– به حق دسترسی مردم به معلومات و اطلاعات، احترام می گذارد و تحقق آن را جزئی از مسؤولیت های حرفه یی خود می داند.
– احترام به کرامت انسانی، تنوع فرهنگی و ارزش های قبول شدة جهانی را جز اخلاق حرفه یی خود می داند.
– در فرایند کار حرفه یی خود به محو جنگ، نفرت، خشونت، بی باوری، فقر، انواع جهل و سایر بیماری های اجتماعی ، توجه می کند.
– منافع ملی را در مطابقت با اسناد تقنینی نافذ، در کار های حرفه یی اش در نظر می گیرد.
– توازن، بی طرفی و انصاف را در کارهای حرفه یی اش رعایت می کند.
– همیشه میان حقیقت و ابراز عقیده، فرق می گذارد.
– هیچ گونه فشار مقامات دولتی و غیر دولتی را برای تحریف یا پنهان سازی حقایق نمی پذیرد.
– خود سانسوری نمی کند؛مگر این که برای حفظ منافع عمومی باشد.
– هویت منابعی را که نمی خواهند افشا شوند، محرم نگاه می دارد ؛ مگر به حکم قوانین نافذ در کشور.
– اطلاعاتی را که به شرط محرمانه بودن برایش داده شده ،پخش و نشر نمی کند ؛مگر اینکه نشر و پحش آن برای منافع جامعه ضروری باشد.
– اسناد و اطلاعات مورد نیاز، به ویژه برای گزارش های تحقیقی ،را به صورت خیلی آشکار و صادقانه به دست می آورد؛ مگر این که جمع آوری آن به هر دلیلی به صورت آشکار، ممکن نبوده؛ اما منافع عمومی، نشر و پخش آن را تقاضا کند.
– از نشر مطالب، با استناد بر منابع غیر موثق خودداری می کند.
– به خاطر پخش یا نشر و یا عدم پخش و نشر یک مساله به گرفتن هدیه و رشوت نمی پردازد.
– درهنگام مصاحبه، با مصاحبه شونده برخورد مودبانه می داشته باشد و در جریان فعالیت حرفه یی اش با استهزاء و تمسخربا دیگران رفتار نمی کند.
– در صورتی که مرتکب خطاء ویا اشتباهی می شود و به آن پی می برد ، از راه های ممکن و به زودترین فرصت به تصحیح آن می پردازد.
– از آزادی بیان به منظور توهین، تحقیر ، دشنام ، تهمت وافترأ به دیگران استفاده نمی کند.
– به حقوق معنوی دیگران احترام می گذارد و به طور ویژه از سرقت ادبی می پرهیزد.
– به حریم خصوصی افراد احترام می گذارد و اسرار خصوصی آنان را افشا نمی کند.
– باعث تهدید کردن، آزار و اذیت یا تعقیب کردن دیگران نمی شود.
– در صورت درخواست طرف مقابل، خود و نهاد مربوطه اش را معرفی می کند.

۲- موازین اخلاقی مدیران رسانه ها:

– دقت:

* مدیران رسانه ها باید یقنی سازند که از نشر معلومات نادرست، گمراه کننده یا ناقص در همۀ انواع آن(تصویر،متن و صدا) اجتناب می ورزند.
* در صورت تشخیص نمودن معلومات نادرست ویا ادعای از سوی افراد حقیقی و حکمی مبنی بر نشر معلومات گمراه کننده یا ناقص ،باید در زود ترین فرصت ممکن به تصحیح آن بپردازد. در صورتی که نهاد های مسؤول(مثلاً کمیسیون رسانه های همه گانی) چنین مواردی را تشخیص داده و خواستار تصحیح آن از سوی رسانه می شوند، بر مدیران رسانه ها لازم است که در چهار چوب احکام قوانین و موازین اخلاقی ژورنالیزم،به در خواست آن نهاد پاسخ قانع کننده ارائه کرده یا درخواست مورد نظر را بپذیرند.
* مدیران رسانه ها باید یقنی سازند که نشر پیامد های معلومات و اطلاعات نادرستی که در آن منحیث یک طرف دخیل بوده اند، به طور منصفانه و دقیق انجام شود، مگراینکه تفاهم میان رسانه و متضرر طوری دیگر باشد.

– فرصت برای پاسخ دادن
* در صورتی که یک رسانه معلومات نادرست را به نشر می رساند ، مدیر رسانه باید برای پاسخ دادن به آن، فرصت و زمینه های منصفانه ارائه کند.

– حریم شخصی:

هر شهروند کشور و شهروندان خارجی مقیم کشور حق دارند که در پیوند به زنده گی شخصی و خانواده گی شان، سرپناه، و ملحقات آن به شمول مکالمات دیجیتالی و مراسلات کتبی شان ، مورد احترام قرار گیرند.
* مدیران رسانه ها نباید اجازه دهند که خبرنگاران شان بدون رضایت ،در زنده گی شخصی افراد مداخله کنند. مدیران رسانه ها باید تنها افشای آن اطلاعاتی را اجازۀ نشر بدهند که از سوی خود شخص فاش شده.
* مدیران رسانه ها نباید اجازۀ نشر به عکس ها و تصاویری را بدهند که در مکان های خصوصی و بدون اجازه ،از شخصی گرفته شده است.
یادداشت: مکان های خصوصی به محلاتی گفته می شود که که در آن دلایل معقول برای حریم شخصی بودن وجود داشته باشد.
*از کودکانی که کمتر از ۱۶ سال دارند، نباید بدون اجازۀ والدین یا ولی شان، تصویر برداری شده یا با آنان مصاحبه انجام شود.

– اذیت و آزار

* مدیران رسانه ها باید خود را مطمئن سازند که خبرنگاران شان در صورتی که طرف مقابل از ارائۀ معلومات خود داری می کند، نباید برای دریافت اطلاعات پافشاری نموده، یا طرف را تعقیب نموده و از وی عکس و تصویر بگیرند.این اصل در مورد اطلاعاتی که باید از کارمندان خدمات عامه به دست آید، می تواند نادیده گرفته شود.

– محتوای خشونت بار:

* مدیران رسانه ها مسؤولیت دارند تا از پخش و نشر تصاویری که صحنه های خشونت بار را به نمایش می گذارد یا تبلیغ خشونت می کند،جلوگیری نمایند.
* مدیران رسانه ها باید یقینی سازند که تصاویر قربانیان جنگ و خشونت،را به نشر نمی رسانند.
* مدیران رسانه ها نباید، به تصاویر کودکان و زنانی که قربانی خشونت های جنسی شده اند،اجازۀ نشر بدهند.
* در هرگزارش مطبوعاتی که قضیه آن در مورد تخطی های خشونت جنسی بر اطفال و زنان باشد، نکات ذیل باید مدنظر گرفته شود:
– هویت کودک یا زنی که مورد تجاوز قرار گرفته ، مشخص نگردد.
– هویت مجرم، پس از اصدار حکم محکمۀ ذیصلاح، افشا شود.
– اگر میان مجرم و متضرر، رابطه نسبی یا سببی وجود دارد، به افشای آن رابطه پرداخته نشود.
* مدیران رسانه باید از گفتگو و نشر گفتگوی کودکانی که شاهد قضایای خشونت جنسی یا جرایم جنایی بوده اند،جلو گیری کنند.

– تبلیغ به سود گروه های تروریستی:

در رسانه های کشور های مختلف، حتا در کشور هایی که نظام های کاملا دموکراتیک دارند، رسانه مجاز نیستند که تبلیغات و تصاویر گروه های تروریستی فعال در آن کشور ها را به نشر برسانند یا از سخنگویان گروه های تروریستی به عنوان منبع خبر استفاده کنند.
*مدیران رسانه ها نباید به نشر تصاویری که توانمندی های گروه های تروریستی را به نمایش می گذارد، بپردازند.
* مدیران رسانه ها نباید به اظهارات کسانی که خود را سخنگویان گروه های تروریستی معرفی می کنند، اهمیت مساوی با سخنگویان حکومتی، قایل شوند.

– گزارش دهی از ساحات غیر عامه:

خبرنگاران باید قبل از تهیۀ گزارش از مکاتب ، موسسات تحصیلات عالی و نیمه عالی و شفاخانه ها، با مسؤولین این نهاد ها در تماس شده و پس از اخذ اجازۀ آنها به گزارش دهی بپردازند.بر مبنای حق دسترسی به معلومات، مسؤولین این گونه نهاد ها نمی توانند بدون دلیل موجه،مانع گزارش دهی خبرنگاران شوند.

– گزارش دهی جرایم
مدیران رسانه ها باید یقینی سازند که هویت خویشاوندان، اقارب و دوستان مجرم یا متهم ، بدون اجازه آنها، نباید در یک گزارش،جای داده شود؛ مگراین که آنها مستقیما با موضع جرم یا اتهام پیوند داشته باشند.

– وسایل مخفی:

رسانه ها نباید، در تلاش برای به دست آوردن اطلاعات، از وسایل مخفی، ماننده کمره های مخفی یا آلات استراق سمع استفاده کنند. رسانه ها باید خود را مکلف بدانند که به استراق سمع مکالمات تیلیفونی افراد، نپرداخته و تلاش نکنند تا به پیام های کوتاه تیلیفونی یا ایمیل ها و مکاتبات افراد، بدون اجازۀ آنها دسترسی داشته باشند.تنها استنثا در این مورد در حالاتی است که افشا نمودن این اطلاعات به منافع عامه پیوند داشته باشد و عدم افشای آن منافع عامه را متضرر نماید.

– تبعیض:

رسانه ها باید از پخش معلومات، اطلاعات و نظریات تبعیض و تحقیر آمیز در مورد نژاد،زبان، رنگ، مذهب، جنسیت و امراض فزیکی، روانی و یا معیوبیت یک فرد اجتناب ورزند.

– رعایت منافع عامه:

مدیران رسانه ها باید یقینی بسازند که نشرات رسانه شان در مطابقت با منافع عامه قرار دارد.
منافع عامه، موارد ذیل را شامل می گردد؛ اما تنها محدود به این موارد نمی شود:
• حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور.
• ثبات سیاسی و اقتصادی کشور.
• افشا کردن مداخلات خارجی .
• عدم افشای اسرار محرم کشوری.
• حفاظت از اصول دین مبین اسلام.
• دامن نزدن به تنش های قومی، زبانی، منطقه یی و مذهبی.
• جلوگیری از جعل تاریخ کشور.
• مبارزه علیه زرع،تولید و قاچاق مواد مخدر.
• مبارزه علیه جرایم سازمان یافته.
• رشد نظام تعلیمی و تحصیلی کشور.
• رشد ارزش های فرهنگی و حفاظت از میراث های تاریخی.
• حفاظت از بازمانده گان شهدا و افراد دارای معلولیت.
• حفاظت از سلامتی و صحت عامه
• جلوگیری از به اشتباه انداختن مردم که توسط اقدام و یا اظهارات یک فرد یا سازمان می تواند صورت گیرد.